زایش کیوکوشین – چهار مردی که یک دوران را شکل دادند
چگونه یک دوجوی فروتن در توکیو به سازمانی جهانی بدل شد: نقش ماسوتاتسو اویاما، کنجی کوروساکی، شیگئو کاتو و تاداشی ناکامورا در شکلگیری کیوکوشین، از آغاز کار در مجیرو در سال 1953 تا نخستین مسابقات آزاد جهانی کاراته (World Open Karate Tournament) در سال 1975.
نقش ماسوتاتسو اویاما، کنجی کوروساکی، شیگئو کاتو و تاداشی ناکامورا در شکلگیری کیوکوشین (Kyokushin)
هانشی ایشتوان آدامی، دان نهم
رئیس بنیانگذار Global Kyokushin Budokai
زایش یک سازمان جهانی از دوجویی فروتن در توکیو
امروز وقتی از کیوکوشین کاراته سخن میگوییم، سازمانهای بینالمللی، مسابقات قهرمانی جهان، اردوهای تمرینی بزرگ و دوجوهایی (dojo) را در نظر میآوریم که در کشورهای بسیاری از جهان فعالاند.
اما آغاز این داستان تصویری کاملاً متفاوت داشت.
در آغاز دههٔ 1950، ژاپن هنوز از پیامدهای جنگ جهانی دوم در حال بازسازی بود. در جهان هنرهای رزمی نیز دگرگونیهای چشمگیری در جریان بود. کاراته هر روز گستردهتر رواج مییافت، در حالی که بحثی پیوسته در جریان بود که آیا باید آن را پیش از هر چیز یک نظام تربیتی سنتی، یک ورزش یا یک هنر رزمی کاربردی دانست.
در چنین فضایی بود که ماسوتاتسو اویاما به شکل دادن راه خود آغاز کرد.
در سال 1953، در یک محوطهٔ تمرین روباز در محلهٔ مجیرو (Mejiro) توکیو، کاری آغاز شد که بعدها دوجوی اویاما (Oyama Dojo) و سپس کیوکوشینکایکان (Kyokushinkaikan) از آن پدید آمد.
آغاز کار به دنیای باشگاههای مدرن امروزی شباهتی نداشت. آنان در شرایطی ساده، با تجهیزاتی اندک و با آمادگی جسمانی بسیار سخت کار میکردند.
اما اویاما نمیخواست صرفاً یک مدرسهٔ کاراتهٔ دیگر بنیان بگذارد.
او میخواست نظامی پدید آورد که در آن ارزش فنون را مبارزهٔ واقعی، آمادگی جسمانی و پایداری معنوی نیز تأیید کند.
یکی از مهمترین پایههای فلسفهٔ بعدی کیوکوشین از همین نگرش زاده شد.
ماسوتاتسو اویاما – بنیانگذاری که راهی تازه میجست
ماسوتاتسو اویاما استاد ژاپنی کاراته با تباری کرهای بود که نامش بهگونهای جداییناپذیر با تاریخ کیوکوشین در هم تنیده است.
داستانها و افسانههای شگفتانگیز بسیاری زندگی او را در بر گرفتهاند.
خلوتگزینیهایش در کوهستان، تمرینهای جسمانی فرابشریاش، نمایشهایش در فنون شکستن و رویاروییهایش با گاوهای نر از شناختهشدهترین روایتهای تاریخ کاراتهاند.
بخشی از این داستانها از نظر تاریخی مستند است و بخشی دیگر در گذر دههها به افسانه بدل شده است.
اما اهمیت تاریخی واقعی اویاما را نباید در اینها جستوجو کرد.
بسیار مهمتر این دریافت اوست که کاراته نباید صرفاً به تمرین شکلها و رشتهحرکتهای از پیش تعیینشده فروکاسته شود.
در نظامی که او در سر داشت، دانش فنی، آمادگی بدنی، نیروی اراده و کاربردپذیری عملی باید یک کل یکپارچه را شکل میدادند.
تمرین سخت، مبارزه و انضباط معنوی الزاماتی جدا از یکدیگر نبودند، بلکه بخشهایی از یک فرایند رشد واحد بودند.
اما اویاما – مانند هر شخصیت تاریخی بزرگی – کارنامهٔ عمر خود را بهتنهایی شکل نداد.
در کنار او مربیان و مبارزان برجستهای کار میکردند که با دانش، تجربهها و شخصیت خود در رشد کیوکوشین سهیم بودند.
از میان آنان، یادآوری سه چهرهٔ بسیار مهم ارزشمند است.
کنجی کوروساکی – پیشگام مبارزهٔ سخت و کیکبوکسینگ
کنجی کوروساکی یکی از برجستهترین مربیان دوجوی اویاما در سالهای نخست بود.
در دوران شکلگیری کیوکوشین، او در گسترش آمادگی جسمانی سخت و آموزشی مبتنی بر مبارزهٔ عملی نقشی مهم داشت.
در حالی که اویاما در نمایشها و سفرهای خارجی شرکت میکرد، مربیان باتجربهای همچون او پیوستگی آموزش را در کار روزانهٔ دوجو تضمین میکردند.
اما نام کوروساکی نهتنها در تاریخ کیوکوشین، بلکه در تاریخ کیکبوکسینگ مدرن نیز جایگاهی مهم دارد.
در دههٔ 1960، علاقه به مقایسهٔ عملی میان ورزشهای رزمی گوناگون پیوسته بیشتر شد.
یکی از ایستگاههای مهم این روند، مجموعهمسابقات سال 1964 در تایلند بود که در آن کاراتهکاهای ژاپنی توان خود را با مبارزان موی تای (Muay Thai) سنجیدند.
کوروساکی خود نیز در این مسابقات شرکت کرد و شکست خورد.
اما این ناکامی پایان کار او نبود.
درست برعکس.
تجربههای تایلند در کارهای بعدی او نقشی مهم داشت، هنگامی که با درآمیختن برخی روشهای فنی و تمرینی کاراته و موی تای به رشد کیکبوکسینگ ژاپنی یاری رساند.
با بنیانگذاری باشگاه مجیرو (Mejiro Gym) و تأثیرش بر دنیای ورزشهای رزمی هلند، میراث کوروساکی بسیار فراتر از چارچوب دوجوی اصلی اویاما رفت.
مسیر حرفهای او بهخوبی نشان میدهد که در رشد هنرهای رزمی، جستوجوی مستقل راه نیز میتواند نقشی تعیینکننده داشته باشد.
شیگئو کاتو – نیروی اراده، آموزش و گسترش بینالمللی
شیگئو کاتو چهرهٔ مهم دیگری از نسل نخست کیوکوشین است.
او کاراتهکایی نسبتاً کوچکاندام بود که مسیر حرفهایاش دربارهٔ پیوند میان ویژگیهای جسمانی و نیروی اراده نیز درسی مهم در خود دارد.
در جهان ورزشهای رزمی اغلب گرایش داریم که قد، وزن و نیروی بدنی را بیش از اندازه ارزیابی کنیم.
اما کارایی را عوامل بسیار دیگری نیز تعیین میکنند: دانش فنی، سرعت، هماهنگی، زمانبندی، هوش رزمی و بیش از همه، تمرین پیوسته و پیگیر.
فعالیت آموزشی کاتو در رشد کیوکوشین نقشی چشمگیر یافت.
او در ژاپن در کار آموزشی مرکزی شرکت داشت و سپس در دوران گسترش بینالمللی به استرالیا نیز رفت و در آنجا به شناساندن کیوکوشین یاری رساند.
آموزشهای آغازین شوکی ماتسویی، یکی از چهرههای تعیینکنندهٔ کیوکوشین ژاپن در سالهای بعد، نیز با نام او پیوند دارد.
داستان کاتو برای من پیامی تربیتی بسیار مهم در خود دارد.
ارزش یک هنر رزمی را تنها بزرگترین، قویترین یا موفقترین مسابقهدهندگان نمیسازند.
به همان اندازه مهماند مربیانی که میتوانند دانش خود را منتقل کنند، نسلهای تازه پرورش دهند و در شاگردانشان تعهد به رشد را پدید آورند.
دستاورد راستین یک استاد خوب در بسیاری موارد نه در پیروزیهای خود او، بلکه در دستاوردهای بعدی شاگردانش نمایان میشود.
تاداشی ناکامورا – از مبارز تا بنیانگذار مکتبی بینالمللی
تاداشی ناکامورا یکی از شناختهشدهترین مبارزان و مربیان کیوکوشین آغازین بود.
نام او بهویژه در پیوند با چالش تایلند در سال 1964 شناخته شد.
مسابقات میان کاراتهکاهای ژاپنی و نمایندگان موی تای اهمیتی بزرگ داشتند، زیرا دو نظام رزمی متفاوت با یکدیگر روبهرو میشدند.
بنا بر نتایجی که بهطور سنتی نقل میشود، ناکامورا و آکیو فوجیهیرا پیروز شدند، در حالی که کنجی کوروساکی شکست خورد.
نتیجهٔ 2:1 به سود ژاپن به یکی از پرنقلترین رویدادهای تاریخ کیوکوشین بدل شد.
اما من اهمیت تاریخی آن را در این نمیبینم که یک هنر رزمی برتری خود را بر دیگری برای همیشه ثابت کرده باشد.
بلکه بیشتر در این میبینم که مقایسهٔ آشکار میان نظامهای گوناگون فرصتی برای رشد فنون، تاکتیکها و روشهای تمرین فراهم آورد.
ناکامورا بعدها کار خود را در ایالات متحده ادامه داد و در آنجا به یکی از چهرههای مهم در گسترش کیوکوشین بدل شد.
با گذشت زمان راهی مستقل در پیش گرفت و سازمان سیدو کاراته (Seido Karate) را بنیان نهاد.
این مسیر رشد بهخوبی نشان میدهد که چندین تن از استادان آغازین کیوکوشین تنها نظام اویاما را منتقل نکردند، بلکه با تکیه بر تجربههای خود راهحلهای آموزشی و سازمانی تازهای نیز پدید آوردند.
1964 – زایش کیوکوشینکایکان
دوجوی اویاما که در آغاز در شرایطی ساده فعالیت میکرد، با گذشت سالها توجهی روزافزون برانگیخت.
در سال 1964 کیوکوشینکایکان بنیان نهاده شد و چارچوبی نهادی برای ادامهٔ رشد این نظام و گسترش بینالمللی آن فراهم آورد.
پس از آن، نقاط عطف تازهای از پی آمدند.
در سال 1969 نخستین مسابقات آزاد کاراتهٔ سراسر ژاپن (All Japan Open Karate Tournament) برگزار شد.
و در سال 1975 نخستین مسابقات آزاد جهانی کاراته (World Open Karate Tournament) برگزار شد که رویدادی تعیینکننده در تاریخ کاراتهٔ ناکداون (knockdown) بود.
کیوکوشین در آن هنگام دیگر تنها یک جریان رزمی ژاپنی نبود.
بلکه رفتهرفته به جنبشی بینالمللی بدل میشد.
روح و روشهای تمرین آن دوجوی کوچک دیروز به کشورها، فرهنگها و جامعههای گوناگون راه یافت.
میراث مشترک چهار مرد
مسیر حرفهای اویاما، کوروساکی، کاتو و ناکامورا در جهتهای گوناگون ادامه یافت.
آنان در همهٔ مسائل یکسان نمیاندیشیدند و راههای سازمانیشان نیز بعدها لزوماً مشترک نماند.
با این همه، دورانی تاریخی و تعیینکننده آنان را به هم پیوند میدهد.
همهٔ آنان در فرایندی سهم داشتند که در آن نظام فنی، روششناسی آموزشی و اهمیت بینالمللی کیوکوشین شکل گرفت.
اویاما پایههای این جریان تازه را صورتبندی و سازماندهی کرد.
کوروساکی در زمینهٔ کارایی رزمی و مقایسه با نظامهای دیگر ردی ماندگار بر جای گذاشت.
کاتو به کار آموزش و گسترش بینالمللی یاری رساند.
و ناکامورا با کارنامهٔ خود بهعنوان مسابقهدهنده، مربی و سازمانساز به چهرهای برجسته در تاریخ هنرهای رزمی بدل شد.
داستان آنان این را نیز به ما یادآوری میکند که رشد یک هنر رزمی هرگز تنها حاصل دستاورد یک فرد نیست.
در کنار بنیانگذاران بزرگ، همواره مربیان، شاگردان و همکارانی نیز حضور دارند که اندیشهها را به تمرین روزانه، نهادهای کارآمد و جامعههای بینالمللی بدل میکنند.
احترام به سنت و آزادی رشد
بر پایهٔ تجربهٔ بیش از نیم قرن آموزش کاراته و سازمانسازی، بر این باورم که از تاریخ کیوکوشین نهتنها سرسختی جسمانی و دستاوردهای شگفتانگیز را باید پاس داشت.
به همان اندازه مهم است آن شجاعت معنوی که زایش یک نظام رزمی تازه را ممکن ساخت.
اویاما از آن رو اثری ماندگار نیافرید که همهٔ راهحلهای پیشین را بیهیچ تغییری پذیرفت.
بلکه از آن رو که دانش کسبشده را با تجربهها، اندیشهها و کار پیگیر خود به نظامی تازه بدل کرد.
همین جستوجوی مستقل راه، فعالیت بعدی چندین تن از همکاران آغازین او را نیز مشخص میکرد.
از این رو احترام به میراث کیوکوشین نمیتواند به معنای رد امکان رشد باشد.
شناخت تاریخ ما را ملزم نمیکند که همهٔ شیوههای پیشین را بیهیچ تغییری نگاه داریم.
بلکه ما را ملزم میکند بفهمیم چه ارزشها، دریافتها و دستاوردهای انسانی پیدایش کیوکوشین امروز را ممکن ساختند.
درست به همین دلیل، فلسفهٔ Global Kyokushin Budokai را در این اندیشه خلاصه کردهام:
«کیوکوشین در ژاپن زاده شد، اما به میراث همهٔ بشریت بدل شده است. گذشتهاش را ارج مینهیم، اما نمیگذاریم گذشته آیندهاش را محدود کند.»
سخن پایانی
هنگامی که به عکسهای قدیمی دوران آغازین کیوکوشین نگاه میکنم، تنها کاراتهکاهای جوان را در آنها نمیبینم.
نمایندگان دورانی را میبینم که هنوز نمیتوانستند بهدقت بدانند در شکوفایی چه جنبشی با اهمیت بینالمللی سهیماند.
آنان از امکانات فنی امروز، مراکز تمرینی مدرن یا ابزارهای ارتباطی بینالمللی برخوردار نبودند.
اما چشمانداز، عزم، توان کار و ایمان به آنچه میخواستند بیافرینند داشتند.
یکی از مهمترین درسهای تاریخ کیوکوشین برای من این است که دستاوردهای ماندگار لزوماً به مساعدترین شرایط نیاز ندارند.
بلکه بیشتر به انسانهایی نیاز دارند که بتوانند دانش، کار و تمام شخصیت خود را در خدمت هدفی مشترک قرار دهند.
وظیفهٔ ما امروز دیگر این نیست که ژاپن دههٔ 1950 را دوباره زندگی کنیم.
بلکه این است که با پاسداشت ارزشهای اصیل کیوکوشین، به چالشهای روزگار خود نیز پاسخ دهیم.
این است احترام راستین به سنت.
و این است مسئولیت راستین در برابر رشد.
اوس!
هانشی ایشتوان آدامی، دان نهم
Global Kyokushin Budokai – رئیس بنیانگذار
